2026 чылдан эгелеп Россияның өске регионнарында ышкаш Тывада кадык камгалал төптериниң ажылы калбарып, кадык узун назынның медицина төптери база апаар. Регионнуң Кадык камгалал яамызының дыңнатканы-биле алырга, «Узун болгаш идепкейлиг назын» национал төлевилелдиң сорулгаларынга дүүштүр ол эмнелге черлери аарый бээриниң айыылын илередиринден аңгыда, мага-боттуң эрте кырыырынга чедирип болур чылдагааннарны эртежик тодарадыр ажылдыг апаар. РФ-тиң Президентизи Владимир Путинниң эгелээни «Узун болгаш идепкейлиг назын» национал төлевилел 2025 чылда эгелеп хамаатыларның узун назыларының көргүзүглерин экижидеринче угланган. Национал төлевилел күүселдези-биле эмнелге албан черлерин чаартып, реабилитация системазын сайзырадып, национал шинчилел төптериниң четкизин хөгжүдүп, кадык камгалалында чурагайжыдылга технологияларын ажыглалче киирген.
Кадык камгалал төптериниң специалистери кижилерге кадыкшылының чугула көргүзүглерин хынаарынга, хоралыг чаңчылдардан ойталаарынга, шын чемненилгени болгаш деңзизин хайгаарап, кадык амыдырал дугайында сүмелерни бээринге дузалажыр. Ам олар генетиказы, амыдырап-чурттап болгаш чемненип турарының хевири дээш, кижи бүрүзүнүң назылап кырыырының чылдагааннарын шинчилеп, тускай сүмелерни ажылдап кылыр.
Кадык узун назын төптеринге шинчилгелерни албан эмчи камгаладылгазының программазы-биле халас эрттирер. Ооң сорулгазы – эрте кырыырынга чедирип болур мага-ботта өскерлиишкиннерни, азы чүрек-дамыр аарыглары, чигир аарыы, остеопороз дээш оон-даа өске хоочу аарыгларның тыптып келиринге салдарлыг чылдагааннарны тодарадыр. Россияның 18 хардан өрү назылыг хамаатылары шупту шинчилгени эртип болур. Паллиативтиг дузаны ап турар кижилер, I бөлүктүң инвалидтери, сагыш-сеткил азы угаан-медерели аарыг аңаа хамаарышпас.
Шинчилгени ийи чадага эрттирер. Бирги чадазында аарыг кижи анкетаны долдуруп, биоимпедансметр, динамометр, спирограмма дээн ышкаш эмчи дериг-херекселдериниң дузазы-биле биологтуг назы-харын тодарадыр тестилерни эртер. Тускай айтырыгларга харыыларны база калькуляторларны ажыглап тургаш, эмчилер аарыг кижиниң биологтуг назы-харын ооң шын хары-биле деңнээр.
Бир эвес бирги чадада кандыг-бир өскерлиишкиннер илереттинер болза, эмчи дүрген кырып турарының чылдагааннарын тодарадыр немелде анализтерни база шинчилелдерни бижип бээр. Ында аңгы-аңгы анализтер болгаш калбак шинчилелдер кирген. Шинчилгениң ийиги чадазы Тывага 2026 чылдың ийиги кварталында эгелээр.
Эмчи профилактиказының эмчизи азы кадык узун назын медициназының талазы-биле тускай мергежилдиг эмчи шинчилелдерниң түңнелинге даянгаш, назылап-кыраанының чылдагааннарын эдер хууда сүмелерлиг, таарымчалыг чемненилге, күш-дамыр шимчээшкининиң, угаан-медерелди болгаш психологтуг байдалды экижидеринге хамаарыштыр чиге тайылбырны бээр. Аарыг кижиге «Кадыкшыл паспортун» тыпсып, электроннуг хевирин чорудар.
Бир эвес тодаргай аарыгларның демдектери илереттинер болза, улаштыр эмчилээр кылдыр тускай эртемниг эмчиже чорудар.
Төпке шинчидип келирде, паспортун, албан эмчи камгаладылгазының хуудузун, СНИЛС-ти база артык анализтер дужаавас кылдыр сөөлгү 6 айның дургузунда эрткен хыналдалар эрткен бижиктерин ап алыр. Тывада ындыг кадык камгалал төптери Кызыл хоорайның Дружба кудумчузу, 44 (бүрүткел телефону: 8 (39422) 2-80-14) база Чадаана хоорайның Ленин кудумчузу, 74 Б (телефону: 8 (39434) 2-15-01) адрестерде ажылдап турар.
Чаа арга чоннуң кадыын доктаамал хайгаарап, идепкейлиг узун назынны узадырынче угланган деп Кадык камгалал яамызы демдеглээн. Республиканың чурттакчыларын аарыгның баштайгы демдектериниң көстүп кээрин манап турбайн, мага-бодунуң курлавырларын баш бурунгаар хынадып алырын эмчилер кыйгырган.
ТР-ниң Чазааның парлалга албаны.