Эрткен неделяда тыва чоннуң ай санаашкыны-биле Шагаа болгаш орус чоннуң кышты үдеп, часты уткаан Масленица байырлалдарын республика девискээринге чон калбаа-биле демдеглеп эрттирген.
Масленица неделязының төнчү кезээниң төвү бо чылын Чөөн-Хемчик кожуунга диңмиреп эрткен. Аңаа “Тывада орус байырлалдар” деп төлевилел-биле И. Сафьянов аттыг орус культура төвүнден, Россияның чоннарының Ассамблеязының Тывада регионалдыг салбыры болгаш Националдар херектериниң талазы-биле агентилелден каттышкан улуг делегация чедип, байырлалдың солун оюн-көргүзүүн чонга бараалгаткан. Ол ышкаш Улуг пост деп православ чүдүлгелиг чоннуң база бир чугула сагыыр чаңчылынга ханы утканы киирген.
Чөөн-Хемчик кожууннуң удуртулгазы аалчыларын чылыг уткуушкун-биле хүлээп, бүгү оюн-тоглааны организастаарынга улуг деткимчени көргүскенин “Тывада орус байырлалдар” төлевилелиниң киржикчилери онзалап демдеглээн.
Ол хүн Чадаанага орус улустуң национал аъш-чеминиң делгелгези, байырлалдың кол чеми – блиннерниң хөй янзылыын чыылганнар амзап тургаш, кайы хире амданныын билген. Оон аңгыда чагы бажынче үнеринге маргылдаа, орус чоннуң хөглүг кожамыктары, хороводтар дээш өске-даа оюн-тоглаага тус черниң чурттакчылары күзелдии-биле киришкен.
Бүгү оюн-тоглааның төнчү кезээ, кышты үдеп чорудупканының кол демдээ – Масленицаны кижи хевирлиг кылдыр саваңдан кылган дүрзүзүн өрттеткени болган.
Кышты үдеп, часты уткаан байырлалдың мөөрейлери болгаш оюн-тоглаазынга киришкен идепкейлиг кижилер шупту тус-тузунда шаңналдарны алгылаан. Бо удаада шаңналдар фондузу 30 муң рубль болганын Орус культура төвү дыңнаткан.
Кызылга ол хүн Чалыы көрүкчү театрының артистери, Кызылдың культура департаментизи болгаш Төпчүткен библиотека системазының ажылдакчылары Арбатка, Аныяктар сесерлиинге солун оюн-көргүзүү-биле чонну өөрткен.
Чалыы көрүкчү театрының артистери театржыткан кыска көргүзүг болгаш улуг-бичии көрүкчүлер аразынга “Хөгжүмнүг горох”, “Хөглүг скакалка” дээш өске-даа каткы-хөглүг оюннар, мөөрейлерни эрттиргеш, байырланчыг шинчи киирген. Ном саңының ажылдакчыларының солун викториналарындан Масленица байырлалының дугайында ооң киржикчилери билип алганнар. Тиилекчилер чигирзиг белектер болгаш блиннерни шаңналга алгылаан-даа болза, кол-ла чүве чоннуң сагыш-сеткили өөрүшкү долуп, хей-аът көдүрлүүшкүннүг байырлалды демдеглээни болган.
Тывада хөй омак-сөөктүг чоннар шаг-төөгүден бээр эп-найыралдыг чурттап турар. Чүгле демниг чоруктан чурттуң сайзыралы хамааржыр дээрзин кижи бүрүзү медереп билип турар. Шагааны-даа, Масленицаны-даа шупту деңге байырлап эрттирери чаңчыл болу берген. Чеже-даа чүдүлге, культура аңгы болза, часты деңге уткуп, аңаа өөрүп, бот-боттарын өршээп, эрткен чылдың артык чүъгүнден адырлып, эки бодалдар-биле чон байырлалдарны дооскан.
/ Сорунза МОНГУШ.
Чуруктарны интернеттен алган.
“Шын” №7 2026 чылдың февраль 26
